Achtergrond: Zo hield de CIA het bedrijf van Jobs overeind

In dit artikel:

NeXT, het computerbedrijf dat Steve Jobs na zijn vertrek bij Apple oprichtte, zou volgens The Wall Street Journal jarenlang door een geheime CIA-deal overeind zijn gehouden. De inlichtingendienst gebruikte NeXT-computers om satellietbeelden te analyseren en militaire verplaatsingen vast te stellen. De CIA zou jaarlijks tot twintigduizend machines hebben kunnen bestellen, maar dat aantal was volgens de beschikbare cijfers waarschijnlijk een contractueel maximum en geen werkelijke afname. NeXT verkocht tussen 1988 en 1993 in totaal ongeveer vijftigduizend computers. In 1992 bedroeg de totale verkoop naar schatting vijftien- tot twintigduizend machines, waardoor de CIA wel een zeer grote klant kan zijn geweest, maar niet noodzakelijk de enige of bijna enige.

Ook het beeld van speciaal omgebouwde CIA-computers verdient nuancering. De snellere Motorola-processor was al als upgrade verkrijgbaar, net als de NeXTdimension-kaart met een Intel i860-processor voor beeldverwerking. Die kaart kwam pas in 1991 op de markt, waardoor de relevante aankopen vooral uit de vroege jaren negentig dateren. De i860 was bovendien geen moderne GPU, maar een algemene processor die onder meer kon helpen bij het tekenen van beelden.

De aantrekkingskracht van NeXT voor de CIA lag waarschijnlijk vooral in de standaard aanwezige DSP-signaalprocessor, het Unix-besturingssysteem, goede netwerk- en multitaskmogelijkheden en de ontwikkelomgeving. Daarmee konden analisten relatief snel eigen software bouwen voor het verwerken en vergelijken van grote hoeveelheden beeldmateriaal.

NeXT stopte in 1993 met de productie van hardware en ontsloeg 230 van de 530 werknemers. Apple kocht het bedrijf vervolgens voor 427 miljoen dollar; de overname werd in 1997 afgerond en bracht Jobs terug naar Apple. NeXTSTEP vormde later de basis van Mac OS X en daarmee van de huidige software achter macOS, iOS en iPadOS. Ondanks het commerciële falen van de dure computers werden er belangrijke technologieën en producten op ontwikkeld, waaronder het World Wide Web en games als Doom en Quake. De CIA-orders illustreren hoe één grote overheidsklant een technisch bijzonder, maar verliesgevend bedrijf lang genoeg in leven kan houden om de latere geschiedenis van Apple en de technologiesector te beïnvloeden.