Eerste Uber-robotaxi's in Europa hebben nog een chauffeur

In dit artikel:

Uber biedt sinds deze week in Zagreb zelfrijdende ritten aan. Het is de eerste Europese Unie-dienst waarbij zulke ritten rechtstreeks via de Uber-app zijn te boeken. De auto’s reden sinds april al via de app van Verne in delen van de Kroatische hoofdstad, waaronder het centrum.

De dienst is een samenwerking tussen drie bedrijven. Het Chinese Pony.ai levert de voertuigen, sensoren en software. Het Kroatische Verne, een bedrijf binnen de Rimac-groep, bezit, onderhoudt en exploiteert de auto’s. Uber verzorgt de boekingen en betalingen. Ondanks de benaming robotaxi zit er voorlopig nog een medewerker achter het stuur die kan ingrijpen. Daardoor is de dienst technisch zelfrijdend, maar economisch nog geen volwaardige robotaxidienst: de personeelskosten verdwijnen pas wanneer niemand meer in de auto hoeft te zitten.

Uber en Pony.ai willen uiteindelijk meer dan tweeduizend robotaxi’s inzetten in vijf Europese steden. Europese regelgeving maakt dat voorlopig moeilijk. Volgens de toelatingsregels uit 2022 mogen maximaal 1.500 voertuigen van één type per jaar in de hele EU worden toegelaten, met maximaal 250 per lidstaat. Vijf steden in verschillende landen zouden daarmee samen maximaal 1.250 voertuigen per jaar kunnen krijgen. De doelstelling van tweeduizend auto’s vereist dus meerdere jaren, goedkeuring van meerdere voertuigtypes of nieuwe regelgeving. Op VN-niveau wordt gewerkt aan regels voor auto’s zonder stuur, maar die zijn er nog niet.

Zagreb is gekozen omdat Rimac en Verne daar gevestigd zijn. Voor dit bedrijfsmodel is een lokale exploitant nodig die de vloot beheert. Verne ontwikkelt ondertussen zelf een tweepersoonsrobotaxi en kan daardoor later een concurrent van Pony.ai worden.

De samenwerking roept ook juridische vragen op. Als Pony.ai de auto en software bouwt, Verne de voertuigen exploiteert en Uber de rit verkoopt, is bij een ongeval niet vanzelf duidelijk wie aansprakelijk is. In Europa zoeken toezichthouders nog naar een passende aanpak.

In Nederland kunnen zelfrijdende voertuigen al bij wijze van experiment rijden onder de Experimenteerwet zelfrijdende auto’s. Daarbij kan een bestuurder op afstand toezicht houden en geldt een vergunning van maximaal drie jaar, met strikte voorwaarden voor route, weer, aantal voertuigen en veiligheid. Dat is iets anders dan een grootschalige commerciële dienst.

De echte doorbraak komt pas wanneer een betaalde rit kan plaatsvinden zonder persoon in de auto én zonder iemand die op afstand meekijkt. Tot die tijd blijven de Europese voertuiglimieten en de juridische verantwoordelijkheid belangrijke obstakels voor grootschalige robotaxi’s.