Review: 40-45, de musical - technisch hoogtepunt, inhoudelijk dieptepunt
In dit artikel:
Enkele weken geleden bezocht ik in Barneveld — in een speciaal opgezette hightech-schuur van Studio 100 — de nieuwe musical 40-45. Studio 100 (bekend van Maja de Bij en Plopsaland) bouwde daar een zaal met acht rijdende tribunes, Lidar-gestuurde platformen en schermen als decors. Het team achter Soldaat van Oranje wordt vaak als maatstaf genoemd; technisch probeert 40-45 hetzelfde soort spektakel te brengen, maar met een andere insteek en wisselend succes.
Praktische punten: het complex heeft een restaurant in hetzelfde gebouw (eten vooraf betaald; drankjes apart), waar de bediening vlot maar soms te gehaast was en het dessert klein. Bij binnenkomst bleek het aantal toiletten te krap; zelfs op een rustige avond ontstonden forse rijen, wat hinderlijk is omdat je gedurende de twee uur van de voorstelling de zaal niet kunt verlaten.
Techniek en ervaring in de zaal vormen de grootste blikvangers. Acht mobiele tribunes verplaatsen zich over de vloer, acteurs lopen over de karren en een Lidar-systeem houdt posities van tribunes en verrijdbare props nauwkeurig bij — de sensoren zijn zichtbaar en werken zoals bedoeld. Op elke stoel ligt een Sennheiser-headset; de audio is stereogericht en bedoeld om de kijker richting te geven. Maar waar Soldaat van Oranje kiest voor algemene versterking in de zaal, vertrouwt 40-45 veel op die individuele headsets. Dat leidt tot inconsistenties: zonder headset hoor je vaak weinig, en de stereo-mixing benut niet altijd de potentie om duidelijk te maken waar in de ruimte iets gebeurt. Met veel spelers tegelijk ontstaat soms onduidelijkheid over waar je je aandacht op moet richten.
Decoratief valt op dat veel decorelementen uit schermrenders bestaan in plaats van fysieke, ambachtelijke decors. Dat is een strategische keuze: schermen zijn flexibel en snel aanpasbaar — handig voor Studio 100, want zo kun je relatief makkelijk een ander familieproduct neerzetten als de show geen langdurig succes blijkt.
Het dramaturgische deel is voor mij het grootste punt van kritiek. Het verhaal is minder heroïsch en nogal simplistisch: een gezin met twee kinderen waarvan het ene de kant van de nazi’s op wil en het andere Joden helpt, een plotpunt met een gedood kind en een onverwachte zwangerschap; aan het einde wordt er expliciet ingezet op shockerende beelden. De verhaallijn mist volgens de schrijver de nodige diepgang en nuance; het komt soms over als soapachtig en meer gericht op effect dan op substantie. Daardoor voelt de voorstelling minder overtuigend dan technisch indrukwekkend. Ook de fysieke beleving is niet optimaal: krappe beenruimte en harde stoelen maken een voorstelling van twee uur zwaarder dan nodig.
Conclusie: 40-45 is een technisch slimme, spectaculair ingerichte productie die laat zien wat mobiele tribunes, Lidar en persoonlijke headsets kunnen doen. Maar de uitvoering hapert op cruciale punten: audio-mixing en zichtbaarheid van de actie, comfort, sanitaire voorzieningen en vooral het zwakke, sensationele verhaal saboteren het potentieel. Studio 100 toont innovatievermogen, maar scenariokeuzes en publiekscomfort houden de musical terug van een echt geslaagd geheel. Foto’s maken was tijdens de voorstelling verboden.