Verdieping: TikTok wil jouw betalingen gaan verwerken, dit is waarom

In dit artikel:

TikTok werkt aan een functie waarmee gebruikers elkaar via privéberichten betaalverzoeken kunnen sturen. In de Amerikaanse versie van de app is daarvoor code gevonden, meldt Bloomberg. ByteDance, het moederbedrijf van TikTok, ontkent niet dat de functie bestaat, maar zegt dat die momenteel niet wordt getest. Het bedrijf zou waarschijnlijk een percentage van iedere transactie willen ontvangen.

Zo’n functie lijkt op het eerste gezicht op een digitale betaalapp zoals Tikkie, maar past in een veel groter model: de super-app die communicatie, entertainment, winkelen en betalen combineert. In China bestaat dat model al jaren. WeChat en Alipay verwerken samen meer dan 94 procent van de mobiele betalingen. Via dezelfde app kunnen gebruikers berichten sturen, een taxi bestellen, rekeningen betalen, kaartjes kopen en financiële producten afsluiten.

Dat is efficiënt, maar maakt gebruikers ook sterk afhankelijk van één platform. Wie alleen geen toegang meer heeft tot een bankrekening, kan doorgaans nog communiceren en andere diensten gebruiken. Een blokkade van een super-app kan daarentegen tegelijk contacten, aankoopgeschiedenis en toegang tot geld raken. Bovendien krijgt een platform dat aan transacties verdient een direct belang bij méér betalingen, terwijl het ook al is ontworpen om gebruikers zo lang mogelijk vast te houden.

De ontwikkeling is niet uitsluitend Chinees. In de Verenigde Staten lanceerde X, het voormalige Twitter, vorige maand X Money met onderlinge betalingen, een spaarrekening en een betaalpas. De dienst gebruikt echter Cross River Bank en Visa. Volgens de auteur voegt X daarmee vooral een nieuwe laag toe bovenop de bestaande financiële infrastructuur, in plaats van een onafhankelijk alternatief te bouwen.

Ook Europa is voor die onderlaag sterk afhankelijk van commerciële en buitenlandse partijen. Volgens de Europese Centrale Bank hebben dertien eurolanden geen eigen kaartschema. In 2022 verliep ongeveer 61 procent van de kaartbetalingen in de eurozone via internationale netwerken als Visa en Mastercard; voor grensoverschrijdende betalingen was dat 63 procent. Geen van de verwerkers die grensoverschrijdend in de EU actief zijn, is volledig Europees eigendom.

Wero, het betaalinitiatief van Europese banken waarin iDEAL opgaat, is een eerste reactie. Het telt ruim 43,5 miljoen geregistreerde gebruikers in België, Frankrijk en Duitsland, maar verwerkte omgerekend nog slechts ongeveer 172 euro per gebruiker per jaar. De digitale euro moet een publiek Europees alternatief worden. De Europese Centrale Bank wil in de tweede helft van 2027 een proef van twaalf maanden starten en mikt op uitgifte vanaf 2029, als de benodigde wetgeving dit jaar wordt aangenomen.

ByteDance moet voor een Europese betaaldienst bovendien een vergunning krijgen. Een eerdere aanvraag in Ierland werd ingetrokken nadat toezichthouders onregelmatigheden rond bankrekeningen constateerden; een nieuwe aanvraag loopt via Luxemburg. TikTok Shop is inmiddels in Nederland actief en rekent al in de app af. De commerciële platforms kunnen daardoor waarschijnlijk al vóór een publieke Europese infrastructuur beschikbaar is, invloed krijgen op de manier waarop mensen betalen.

Voor gebruikers is daarom vooral van belang welke vergunning en bescherming achter een betaalfunctie zitten. Een betaalverzoek via een platform valt niet automatisch onder dezelfde aansprakelijkheidsregels en toezicht als een betaling via een bank.